Ma trận BCG là gì? Cách phân tích ma trận BCG hiệu quả

Ma trận BCG là một công cụ quan trọng trong lập kế hoạch doanh nghiệp, được dùng để đánh giá và vẽ ra bức tranh tổng quan về tình hình của các sản phẩm hoặc đơn vị kinh doanh trong một công ty. Hãy cùng BICTweb tìm hiểu chi tiết nhất về ma trận BCG trong bài viết dưới đây nhé.

Ma trận BCG là gì?

Ma trận BCG (Boston Consulting Group Matrix), còn gọi là ma trận danh mục sản phẩm, là một công cụ phân tích chiến lược được sử dụng để đánh giá vị trí của các sản phẩm hoặc dịch vụ trong danh mục của một doanh nghiệp. Boston Consulting Group đã giới thiệu ma trận này vào năm 1970, và nó đã trở thành một công cụ phổ biến trong quản lý chiến lược.

Ma trận BCG chia sản phẩm hoặc dịch vụ của công ty thành một ma trận 2×2, dựa trên hai yếu tố chính: thị phần tương đối và tốc độ tăng trưởng thị trường. Các sản phẩm được phân vào một trong bốn góc phần tư:

  • Góc phần tư dấu hỏi: Đây là sản phẩm có tốc độ tăng trưởng thị trường cao nhưng thị phần thấp. Các sản phẩm ở góc này đang đối mặt với sự không chắc chắn và cần đầu tư để phát triển.
  • Góc phần tư ngôi sao: Các sản phẩm ở góc này có tốc độ tăng trưởng thị trường và thị phần cao. Đây là những sản phẩm mạnh mẽ và tiềm năng có lợi nhuận cao, và công ty thường đầu tư để duy trì và phát triển chúng.
  • Góc phần tư chó: Ở góc này, sản phẩm có tốc độ tăng trưởng thị trường thấp và thị phần thấp. Các sản phẩm này thường không đóng góp nhiều vào lợi nhuận của công ty và có thể đòi hỏi quyết định về việc tiếp tục hoặc loại bỏ chúng.
  • Góc phần tư bò sữa: Đây là sản phẩm có thị phần cao nhưng tốc độ tăng trưởng thị trường thấp. Chúng tạo ra dòng tiền ổn định cho công ty, nhưng không có tiềm năng phát triển lớn.

Ma trận BCG giúp công ty đánh giá danh mục sản phẩm của mình và đưa ra quyết định chiến lược về cách phân phối nguồn lực và đầu tư vào từng sản phẩm hoặc dịch vụ. Nó giúp đo lường khả năng cạnh tranh của công ty và quyết định nên tập trung vào sản phẩm nào để đảm bảo hiệu suất tài chính tốt hơn.

ma trận BCG là gì
Ma trận BCG

Phân tích ma trận BCG chi tiết nhất

Hãy cùng đi vào chi tiết phân tích ma trận BCG (Boston Consulting Group), một công cụ quản lý chiến lược sẽ giúp bạn đánh giá và quản lý cụ thể các sản phẩm hoặc dự án của công ty.

– SBU Con Chó (Dog):

  • Đây là những sản phẩm hoặc dự án có thị phần thấp và không có tốc độ tăng trưởng đáng kể.
  • Sản phẩm này thường không đóng góp nhiều vào doanh thu tổng cộng của công ty vì thị phần của chúng quá nhỏ và không có triển vọng tăng trưởng.
  • Chúng có khả năng tiêu tốn nhiều tiền và tài nguyên của công ty mà không mang lại lợi ích tương xứng.
  • Vì vậy, quản lý nên xem xét bán, thanh lý hoặc điều chỉnh lại chiến lược cho những sản phẩm này để tránh tốn tiền và nguy cơ thoái vốn lớn.

– SBU Con Bò (Cash Cow):

  • Đây là những sản phẩm hoặc dự án nằm trong các thị trường đã trưởng thành, có thị phần lớn và tốc độ tăng trưởng thấp.
  • Sản phẩm này tạo ra lợi nhuận cao hơn tốc độ tăng trưởng của thị trường và thường có dòng tiền dồi dào.
  • Công ty nên tận dụng và duy trì những sản phẩm này càng lâu càng tốt để tạo nhiều tiền mặt và có khả năng đầu tư vào các sản phẩm mới hứa hẹn.
ma trận BCG góc phần tư con bò
ma trận BCG góc phần tư con bò

– SBU Ngôi Sao (Star):

  • Đây là những sản phẩm hoặc dự án đang ở trong các thị trường có tốc độ tăng trưởng cao và chiếm thị phần đáng kể.
  • Những sản phẩm này có tiềm năng tạo ra thu nhập cao, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi đầu tư lớn để phát triển và duy trì thị phần.
  • Công ty nên đầu tư nhiều hơn vào những sản phẩm này để tận dụng tiềm năng tăng trưởng và duy trì vị trí dẫn đầu trên thị trường.

– SBU Dấu Hỏi Chấm (Question Mark):

  • Đây là những sản phẩm hoặc dự án nằm trong các thị trường có tốc độ tăng trưởng cao, nhưng công ty chưa có thị phần đáng kể.
  • Chúng có tiềm năng phát triển nhanh, nhưng cũng đòi hỏi đầu tư lớn từ công ty.
  • Các sản phẩm này cần được theo dõi và phân tích thường xuyên để xác định xem liệu chúng có khả năng trở thành “ngôi sao” hay chỉ là nguồn lãi ít hơn và cần loại bỏ hoặc điều chỉnh chiến lược nếu cần.

Ưu và nhược điểm của ma trận BCG

Ma trận BCG, hay Boston Consulting Group Matrix, là một công cụ quản trị chiến lược được sử dụng để đánh giá và quản lý portofolio sản phẩm của một doanh nghiệp. Tuy nhiên, nó cũng có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Cụ thể:

Ưu điểm của ma trận BCG:

  • Đơn giản và dễ sử dụng: Ma trận BCG có cấu trúc đơn giản, dễ hiểu và áp dụng. Điều này làm cho nó trở thành một công cụ hữu ích cho những người mới tiếp cận quản trị chiến lược.
  • Hỗ trợ đưa ra quyết định sáng suốt: Nó giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định về việc đầu tư vốn vào các sản phẩm tiềm năng dựa trên thị phần và tốc độ tăng trưởng thị trường của họ.
  • Có cái nhìn tổng quan về kinh doanh: Mô hình BCG giúp doanh nghiệp nhìn nhận tổng quan về tình hình kinh doanh, giúp họ nhận biết vấn đề hiện tại mà họ đang phải đối mặt.
  • Đánh giá hiệu quả hoạt động: Nó giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động của từng đơn vị kinh doanh.
  • Chiến lược dựa trên giai đoạn phát triển: Ma trận BCG cho phép doanh nghiệp xác định cách kết hợp điểm mạnh cạnh tranh với cơ hội thị trường, tùy thuộc vào giai đoạn phát triển của sản phẩm, để tối ưu hóa lợi nhuận.
  • Uy tín: Mô hình BCG đã tồn tại lâu đời và được công nhận là một công cụ quản trị chiến lược uy tín.
ma trận BCG là gì
Ưu điểm ma trận BCG

Nhược điểm của ma trận BCG:

  • Thiếu dự báo tường lai: Ma trận BCG tập trung vào hiện tại và không đưa ra dự báo về tương lai. Nó không xem xét các yếu tố từ môi trường bên ngoài có thể ảnh hưởng đến doanh nghiệp.
  • Tập trung quá mức vào thị phần và tăng trường thị trường: Nó có thể bỏ qua các khía cạnh quan trọng khác của kinh doanh, vì nó tập trung quá mức vào thị phần và tốc độ tăng trưởng thị trường.
  • Phân loại khó khăn trong trường hợp các sản phẩm ở giữa: Đôi khi, việc phân loại sản phẩm vào một trong bốn danh mục có thể khó khăn khi sản phẩm nằm ở giữa các danh mục này.
  • Thị phần cao không đảm bảo lợi nhuận cao: Sự tăng trưởng thị phần không đảm bảo lợi nhuận cao, và ma trận BCG không xem xét nhiều yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận.
  • Không khả thi khi áp dụng trong mô hình kinh doanh phức tạp: Trong các mô hình kinh doanh phức tạp, việc áp dụng ma trận BCG có thể không mang lại nhiều giá trị và hiệu quả.

5 Bước ứng dụng BCG trong lập chiến lược

Dưới đây là 5 bước để áp dụng Ma trận BCG trong quá trình lập chiến lược, mặc dù phương pháp này đã trở nên kém phổ biến hơn do một số hạn chế, nhưng vẫn có thể hữu ích nếu bạn tuân thủ các bước sau đây:

– Bước 1: Lựa chọn đơn vị

Trước hết, bạn cần xác định đơn vị hoặc yếu tố mà bạn muốn phân tích bằng Ma trận BCG. Điều này rất quan trọng, vì sự lựa chọn này sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình phân tích. Bạn có thể áp dụng Ma trận này cho một công ty, một sản phẩm cụ thể, hoặc thậm chí một thương hiệu riêng lẻ.

– Bước 2: Xác định thị trường

Xác định rõ thị trường là bước quan trọng nhất trong quá trình này. Nếu bạn không xác định đúng thị trường, kết quả phân loại có thể không chính xác. Ví dụ, nếu bạn muốn phân tích thương hiệu xe hơi Mercedes-Benz của Daimler, bạn cần biết liệu bạn đang xem xét thị trường xe chở khách hay thị trường ô tô hạng sang. Việc này sẽ quyết định xem Mercedes-Benz có đứng ở vị trí nào trong thị trường.

Ma trận BCG

– Bước 3: Tính toán thị phần tương đối

Thị phần tương đối thường được tính dựa trên doanh thu hoặc thị phần. Để tính toán thị phần tương đối, bạn chia doanh thu (hoặc thị phần) của thương hiệu hoặc sản phẩm của bạn cho doanh thu của đối thủ cạnh tranh lớn nhất trong thị trường đó. Ví dụ, nếu thị phần của đối thủ lớn nhất trong ngành là 25% và thị phần của bạn là 10%, thì thị phần tương đối của bạn là 0.4. Thị phần tương đối này được đánh giá trên trục x của Ma trận BCG.

Cách tính các thông số trong ma trận BCG

– Bước 4: Đánh giá tốc độ tăng trưởng thị trường

Để đánh giá tốc độ tăng trưởng của thị trường, bạn cần tìm hiểu thông tin về tỷ lệ tăng trưởng của ngành. Thông tin này thường có thể tìm thấy trong các báo cáo ngành hoặc trực tuyến. Bạn cũng có thể tính toán tốc độ tăng trưởng bằng cách xem xét tăng trưởng doanh thu trung bình của các công ty hàng đầu trong ngành. Thường thì, tốc độ tăng trưởng trung bình của ngành được đặt ở mức 10%, nhưng có thể thay đổi tùy theo ngành. Điểm giữa của trục y của Ma trận BCG thường tượng trưng cho tốc độ tăng trưởng này.

– Bước 5: Vẽ Ma trận BCG

Sau khi bạn đã tính toán xong tất cả các yếu tố trên, bạn có thể vẽ Ma trận BCG. Điều này thường được thực hiện bằng cách vẽ các hình tròn trên biểu đồ. Mỗi hình tròn thể hiện một thương hiệu, sản phẩm hoặc đơn vị bạn đang phân tích. Kích thước của hình tròn sẽ phản ánh tỷ lệ doanh thu hoặc thị phần của chúng trong thị trường.

Phân tích ma trận BCG của Coca-Cola

Coca-Cola là một trong những tên tuổi nổi tiếng trong làng đồ uống có ga trên khắp thế giới. Hãng này có trụ sở tại Hoa Kỳ và đã trải qua một hành trình phấn đấu từ những ngày đầu khi chỉ là một công ty nhỏ thành một tập đoàn toàn cầu.

Vào ngày 8 tháng 5 năm 1886, Tiến sĩ John Pemberton giới thiệu sản phẩm đầu tiên của hãng, Coca-Cola, tại Jacobs ‘Pharmacy ở trung tâm thành phố Atlanta. Từ đó, Coca-Cola không ngừng mở rộng hoạt động kinh doanh và nay đã trở thành một tên tuổi quen thuộc với hơn 200 quốc gia trên khắp thế giới.

Coca-Cola đã không chỉ sản xuất Coca-Cola mà còn nhiều sản phẩm khác dưới thương hiệu Coke. Nhờ chất lượng sản phẩm và chiến lược tiếp thị thông minh, họ đã đạt được sự phát triển bền vững và trở thành một trong những nhãn hàng dẫn đầu trong thị trường nước ngọt có ga suốt suốt thế kỷ 20.

Điều này cho thấy giá trị của thương hiệu Coca-Cola và cách họ đã xây dựng một tầm ảnh hưởng to lớn trong thế giới kinh doanh.

Hãy cùng phân tích ma trận BCG của Coca-Cola:

  • Star (Ngôi Sao): Dasani, Kinley

Dasani và Kinley đang nổi bật như các sản phẩm tiềm năng. Chúng đang thống trị thị trường nước đóng chai ở Châu Âu và Hoa Kỳ và vẫn có tiềm năng phát triển mạnh mẽ.

  • Question Mark (Dấu Hỏi): Diet Coke, Minute Maid

Diet Coke và Minute Maid được coi là sản phẩm Question Marks vì chúng thu hút một lượng người tiêu dùng nhất định, nhưng vẫn còn nhiều khả năng phát triển trong tương lai.

  • Cash Cow (Bò Tiền): Coca truyền thống

Coca-Cola truyền thống được xem là Cash Cow vì nó có thị phần lớn nhưng tăng trưởng chậm.

  • Dog (Chó): Coca-Cola Truyền Thống

Nếu xu hướng này tiếp tục, Coca-Cola truyền thống có thể trở thành một sản phẩm có thị phần thấp và không còn được ưa chuộng, có thể bị loại bỏ khỏi danh mục sản phẩm.

Ma trận BCG của coca-cola

Những lưu ý khi sử dụng mô hình ma trận BCG

Dưới đây là một số điểm quan trọng cần xem xét khi sử dụng mô hình ma trận BCG trong quản lý chiến lược:

  • Thước đo thị phần không luôn chính xác: Đôi khi, việc đánh giá mức độ hấp dẫn của một sản phẩm trên thị trường thông qua thị phần có thể không hoàn toàn chính xác.
  • Thị phần liên quan đến lợi nhuận: Thị phần thị trường thường được sử dụng để đo khả năng tạo ra lợi nhuận cho sản phẩm.
  • Sự đa dạng trong vòng đời sản phẩm: Mỗi sản phẩm có thể có một vòng đời riêng biệt, và chúng không thể luôn được so sánh dựa trên một tiêu chuẩn cố định.
  • Đa dạng hóa quan điểm: Quản lý chiến lược không nên tập trung quá mức vào chỉ hai yếu tố chính là Thị phần và Tăng trưởng thị trường mà còn cần xem xét những yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của sản phẩm.

Trên đây, BICTweb đã chia sẻ với bạn những thông tin quan trọng về ma trận BCG trong quản trị chiến lược. Hy vọng sau khi đọc bài phân tích này, bạn đã hiểu sâu hơn về kiến thức liên quan đến ma trận này và có thể áp dụng nó vào thực tế kinh doanh của bạn.

Một số câu hỏi thường gặp về ma trận BCG

Câu hỏi 1: Khi nào nên sử dụng ma trận BCG trong doanh nghiệp?

Ma trận BCG là một công cụ hữu ích khi bạn muốn đánh giá hiệu suất của các sản phẩm hoặc dự án trong danh sách đầu tư của công ty. Nó giúp bạn xác định rõ sản phẩm nào đang đóng góp nhiều lợi nhuận và sản phẩm nào không góp phần quan trọng vào doanh thu. Thông qua ma trận này, bạn có thể biết được cần đầu tư thêm vào sản phẩm nào để tăng doanh thu và cải thiện tình hình cạnh tranh.

Câu hỏi 2: Các chiến lược được áp dụng dựa trên phân tích ma trận BCG như thế nào?

Ma trận BCG cung cấp các hướng dẫn chi tiết về cách tận dụng tài nguyên hiện có cho các phần tử trong danh sách đầu tư của bạn. Dựa trên bốn nhóm phân loại trong ma trận, bạn có thể áp dụng các chiến lược khác nhau:

  • Chiến lược xây dựng (Build) – Tập trung đầu tư để mở rộng thị phần. Chiến lược này thích hợp cho các sản phẩm hoặc dự án thuộc nhóm “Dấu chấm hỏi” trong ma trận BCG.
  • Chiến lược duy trì (Hold) – Dùng lợi nhuận để duy trì thị phần hiện tại và mở rộng nếu cần. Chiến lược này áp dụng cho các sản phẩm hoặc dự án thuộc nhóm “Ngôi sao” trong ma trận.
  • Chiến lược thu hoạch (Harvest) – Cắt giảm chi phí và tối ưu hóa lợi nhuận từ sản phẩm hoặc dự án. Chiến lược này thường được sử dụng cho các sản phẩm hoặc dự án thuộc nhóm “Bò sữa.”
  • Chiến lược thoái vốn (Divest) – Loại bỏ từng bước sản phẩm hoặc dự án khỏi thị trường. Thường áp dụng cho các sản phẩm hoặc dự án thuộc nhóm “Con chó” trong ma trận BCG.

>>> Xem thêm: Mô hình Canvas – một công cụ quan trọng trong kinh doanh để giúp các nhà quản lý và doanh nghiệp xác định các yếu tố quan trọng trong việc tạo ra giá trị cho khách hàng và thu về lợi nhuận.

5/5 - (1 bình chọn)

THÔNG TIN TÁC GIẢ: Phạm Nhàn BICTweb

Phạm Nhàn - Digital Marketing Director
Sự tình cờ lại cho tôi một niềm đam mê cháy bỏng với nghề Digital Marketing
Mong muốn đồng hành cùng các doanh nghiệp, chủ shop... gia tăng doanh số, phủ sóng thương hiệu - Phá vỡ rào cản khoảng cách địa lý giữa khách hàng và nhà cung cấp.
Trong vô vàn lựa chọn ngoài kia, cảm ơn Quý khách đã lựa chọn Chúng tôi!